به گزارش خبرگزاری حوزه، رهبر معظم انقلاب در پیام اخیرشان خطاب به نخبگان و مدال‌آوران علمی و ورزشی در میادین جهانی با اشاره به نقش بی‌بدیل نخبگان و افتخارآفرینان در عرصه‌های علمی و ورزشی در تجلی امید و پیشرفت و نشاط در کشور، کلید "هرچه قوی‌ترشدن ایران" را مرزشکنی علمی نخبگان دانسته و تأکید کردند:"در چارچوب فراراهبرد «العلمُ سلطان»، پیشرفت کشور نیازمند یک خیزش علمی عمیق و شتابان است و مسئولان باید ضمن فراهم‌کردن زیرساخت‌ها و زمینه‌های این جهش علمی، از ظرفیت‌های فردی و خِرد جمعی نخبگان نیز بهره‌گیری حداکثری داشته باشند.
مجاهدان راه اعتلای وطن
رهبر انقلاب در همین زمینه در پیام یادشده ضمن تأکید بر این‌که نخبگی محدود به علم، فناوری، ورزش و مهارت‌ها نیست، بلکه هر نوع ممتازبودن مثبت و مطلوب می‌تواند مصداقی بر نخبگی باشد، نخبگان بصیرت و جهاد را مجاهدان راه اعتلای پرچم ایران توصیف کردند.
ایشان همچنین انگیزه و امید نخبگان را سرمایه‌ای بسیار مهم در راستای تحقق تحول و پیشرفت کشور برشمردند و تصریح کردند: نخبگی، موهبت الهی با محوریت استعداد و بهره هوشی است و جوانان ایران از این ثروت خدادادی برخوردارند، منتهای مراتب باید توجه داشت که رشد نخبگی، نیازمند پرورش ظرفیت‌ها و بکارگیری درست آنهاست.
از نگاه مقام معظم رهبری، نخبه، عنصر مؤثر جامعه است که یک مسئولیت سنگین‌تر برعهده دارد و آن هم ناظر به تقویت استعداد و استفاده از آن برای حل مسائل کشور و جامعه است.
آنچه از پیام بسیار مهم و راهگشای رهبر انقلاب استنباط می شود، توجه به این نکته است که بی‌گمان کلید تقویت اقتدار ایران، مرزشکنی و حل مسائل علمی به‌دست نخبگان است و این که برای دست‌یابی به اهداف متعالی نظام و انقلاب به شدت نیازمند جهش علمی کشور از سوی نخبگان هستیم.
الگوی جدید نخبگی در پیام رهبر انقلاب
دکتر محسن ردادی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان این که از نگاه رهبر معظم انقلاب که در پیام اخیر هم بسیار برجسته بود، در آینده این نخبگان هستند که موتور محرک جامعه به شمار می‌روند، اظهار داشت: ما در گذشته و پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، با بی‌اعتنایی به موضوع نخبه‌پروری کوشیدیم با اتکا به پترودلار و مصرف‌زدگی علمی الگویی را برای پیشرفت و توسعه دنبال کنیم که نتیجه آن شد توسعه شکست‌خورده دوران محمدرضا پهلوی که در سال‌های ۵۶ و ۵۷ خودش را نشان داد. اما از آن‌سو، کشورهایی که به جای وارد کردن مصرفی دانش و تکنولوژی دست به پرورش نخبگان و سرمایه‌گذاری بر روی دانشگاه‌ها زدند، الگوی پیشرفت مناسب‌تری داشتند.
وی همچنین افزود: نکته مهم بعدی آن است که معمولاً در نظریات جامعه‌شناسی، نخبه‌گرایی دربرابر مردم‌سالاری تلقی می‌شود، به این معنا که برخی از موهبت‌هایی مانند توانایی هوشی و استعداد علیم برخوردارند و این نفرات به دلیل چنین ویژگی‌هایی صلاحیت آن را دارا هستند که همه قدرت و ثروت را در دست داشته باشند و عموم مردم جامعه نیاز است که در خدمت این طبقه قرار بگیرند.
نخبه، تافته جدابافته از مردم نیست
ردادی یادآور شد: با این حال در رویکرد رهبر انقلاب که در پیامشان هم می‌توان آن را شناسایی کرد، معنای نخبگی، صرف هوش بالا و استعداد علمی نیست، بلکه با مثال آوردن از شهید علی لندی و ریزعلی خواجوی الگوی جدیدی از تعریف نخبگی ارائه می‌شود. در این الگو، نخبه خود را در خدمت جامعه قرار می‌دهد، او دیگر تافته‌جدابافته از جامعه نیست، بلکه دوشادوش مردم قرار دارد و سعی می‌کند به نحوی از انحا از روی دوشِ جامعه باری را بردارد. از این منظر باید اشاره کرد که رهبر انقلاب، در پیام اخیر، تعاریف کهنه از نخبگی را نسخ کرده و با طرح جدیدی به این موضوع پرداخته‌اند که محوریت برای نخبه خدمت به جامعه است نه آن‌که سرباری برای آن باشد.
وی اضافه کرد: از سوی دیگر، رهبر حکیم انقلاب در این پیام خیزش علمی عمیق و پرشتاب و از آن جمله رشد در علوم پایه و علوم انسانی، تمرکز بر حقایق کشف نشده، مرزشکنی در علوم پایه، مسابقه دائمی برای حل مسائل حل نشده معروف، خلاقیت، نوآوری، تخیل مثبت، شجاعت علمی برای ابداع، خلق و ابتکار، افزایش اعتماد به‌نفس شخصی و ملی برای تجربه کردن راه‌های نو و نرفته، خود اتکایی در حل مسائل علمی، فراهم کردن زیرساخت‌ها و رفع گلوگاه‌های فناوری برای کنشگری و عمل فراسرزمینی و... را از نخبگان توقع کرده‌اند، چرا که تحقق هریک از این موارد معنابخشی به ایران قوی و عینیت آن در منظر جهانیان است.
تلاشی محققانه برای فهم رمز پیشرفت ملی
دکتر علی الهی‌خراسانی، مدرس و پژوهشگر علوم انسانی نیز در این زمینه بیان داشت: بی شک برای اهل قلم و اندیشه، بازخوانی راهبردی پیام‌های هدایتگرانه رهبر معظم انقلاب در مقاطع حساس تاریخی، صرفاً یک کنشِ ژورنالیستی یا مرور سخنان نیست، بلکه تلاشی پژوهشگرانه برای فهم هندسه کلان بقا و پیشرفت ملی است.
وی همچنین افزود: در این میان، آنچه در تحولات و هجمه‌های سنگین سال‌های اخیر و رویارویی‌های پیچیده دشمنان علیه فرهنگ و خاک ایران اسلامی به عیان‌ترین شکل ممکن جلوه کرده، تمرکز تمام‌عیار جبهه استکباری دشمن بر نقطه اتکای تاریخی و ستون فقرات هویت ما بود؛ نخبگان علمی، پیشینه فرهنگی غنی و فرهنگ و تمدن اسلامی ایران زمین.
تلاش نخبگان متعهد برای گره‌گشایی از مشکلات جامعه
الهی خراسانی تأکید کرد: آنچه از فحوای پیام مقام معظم رهبری دریافت می‌شود آن است که تبیین نسبت میان موهبت الهی نخبگی و تکالیف پیرامونی آن ضروری است. نخبه راستین هرگز تافته جدابافته نیست، بلکه دانش و نبوغ خود را به پیشرانی برای گره‌گشایی از چالش‌های ملموس زندگی مردم بدل می‌کند.
وی همچنین افزود: طبعاً در این محور، نخبگی از ساحت یک برتری انتزاعی به میدان اقدام راه یافته و به تعبیر رهبر معظم انقلاب به «شکر عملی» و مسئولیت اجتماعی فراخوانده می‌شود. نخبه بومی و متعهد، هوش خداداد را ابزاری برای رفاه‌طلبی شخصی یا استعفای روحی از جامعه نمی‌داند، بلکه ارزش دانش را در آزمون دشوار حل چالش‌های زیست‌بوم خود معنا می‌کند.
وی گفت: برشمردن دستاوردهای راهبردی از پزشکی رویان تا آب‌شیرین‌کن‌ها، ماهواره‌ها و امنیت غذایی، نشان می‌دهد نخبگی حقیقی در متن جامعه تجلی پیدا می‌کند و نتیجه پیوند زدن پژوهش‌های نظری با دردهای عینی و ساختارهای زیربنایی ایران عزیز است.
گزارش: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما